Ο κνησμός (φαγούρα) στον πρωκτό είναι ένα σύμπτωμα πολύ συχνό στο γενικό πληθυσμό. Περίπου 5% των ανθρώπων αναφέρουν κάποια στιγμή στη ζωή τους φαγούρα στον πρωκτό. Οι άντρες επηρεάζονται με τετραπλάσια συχνότητα σε σχέση με τις γυναίκες. Ο κνησμός του πρωκτού εμφανίζεται πιο συχνά σε ανθρώπους από 40 έως 60 ετών.

Φαγούρα (κνησμός) στον πρωκτό: Τι είναι

Ουσιαστικά πρόκειται για μία δυσάρεστη αίσθηση έντονης ανάγκης για ξύσιμο του περιπρωκτικού δέρματος. Το έντονο και συνεχιζόμενο ξύσιμο της περιπρωκτικής χώρας μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιο ερεθισμό του περιπρωκτικού δέρματος, αίσθημα καψίματος, πόνο και σχηματισμό μικροτραυματισμών περιπρωκτικά. Το δέρμα της περιπρωκτικής χώρας είναι λεπτότερο σε σχέση με το δέρμα του υπόλοιπου σώματος και κατά συνέπεια είναι πιο ευάλωτο σε τραυματισμούς. Αυτοί οι μικροτραυματισμοί μπορεί να μεγαλώσουν και να μετατραπούν σε διαβρώσεις, δερματικές ραγάδες ή ακόμα και σε άτονα έλκη της περιοχής με επακόλουθο την συνεχή παραγωγή και εκροή ορώδους υγρού, του οποίου η χημική σύσταση είναι ερεθιστική για το δέρμα. Αυτός ο φαύλος κύκλος του χρόνιου ερεθισμού, των μικροτραυματισμών και της εκροής υγρών που ερεθίζουν ακόμη περισσότερο το περιπρωκτικό δέρμα προκαλεί εντονότερη φαγούρα (κνησμό) του πρωκτού και επιτείνει την ανάγκη για επαναλαμβανόμενο ξύσιμο της περιοχής.

Κνησμός (φαγούρα) στον πρωκτό: Τι τον προκαλεί

Έχουν ανευρεθεί περισσότερες από 100 διαφορετικές αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν φαγούρα στον πρωκτό. Εντούτοις σε ένα 50-90% των ασθενών δεν ανευρίσκεται κάποιο αίτιο που προκαλεί τον κνησμό. Η παρουσία υπολειμματικού κοπρανώδους υλικού στην περιπρωκτική χώρα είναι πολύ ερεθιστική για το δέρμα και είναι ικανή από μόνη της να προκαλέσει κνησμό. Μάλιστα, έχει βρεθεί ότι η μη ορατή απώλεια κοπρανώδους υλικού (στερεού ή υγρού) είναι ικανή να πυροδοτήσει ένα επεισόδιο πρωκτικού κνησμού σε λιγότερο από 6 ώρες. Πολύ ερεθιστική για τον πρωκτό μπορεί να είναι και η υπερβολική υγιεινή της περιοχής. Το σχολαστικό και εργώδες σκούπισμα μετά την κένωση με χαρτιά υγείας ή υγρά μωρομάντηλα τραυματίζει το περιπρωκτικό δέρμα και δημιουργεί μικροδιαβρώσεις που ερεθίζονται πολύ εύκολα ακόμη και μη πολύ ήπια καθαριστικά της περιοχής. Επίσης μία συχνή αιτία φαγούρας στον πρωκτό είναι η δερματίτιδα εξ επαφής. Στους αιτιολογικούς παράγοντες ανήκουν τα διάφορα σαπούνια (υγρά ή στερεά), οι κρέμες, τα τζελ, το χαρτί υγείας, τα υγρά μωρομάντηλα, τα εσώρουχα και οποιαδήποτε άλλη ουσία μπορεί να έρθει σε επαφή με την περιοχή. Επίσης η αυξημένη θερμοκρασία και η παραγωγή ιδρώτα μπορούν συχνά να οδηγήσουν σε εποχιακό κνησμό του πρωκτού, ιδιαίτερα τους θερμούς μήνες του χρόνου και όταν συνδυάζονται με ρούχα και εσώρουχα που δεν επιτρέπουν την κυκλοφορία του αέρα και αυξάνουν την κατακράτηση υγρασίας. Σημαντικό περιπρωκτικό ερεθισμό και έντονη φαγούρα μπορούν να προκαλέσουν και άλλες παθήσεις του πρωκτού και του ορθού: οι αιμορροΐδες, τα περιεδρικά συρίγγια, τα κονδυλώματα του πρωκτού (μόλυνση με τον ιό HPV), οι ραγάδες, η πρόπτωση ορθού, ο διηθητικός καρκίνος του πρωκτού και της περιπρωκτικής χώρας, η νόσος Bowen (ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα εκ πλακωδών κυττάρων), η νόσος Paget (ενδοεπιθηλιακό αδενοκαρκίνωμα), η νόσος του Crohn, η διαπυητική ιδρωταδενίτιδα, το γαγγραινώδες πυόδερμα, η ακράτεια κοπράνων (υγρών ή στερεών) και οι διαρροϊκές κενώσεις για διάφορους λόγους είναι μερικές από αυτές.

Άλλες πιο σπάνιες αιτίες πρωκτικού κνησμού (φαγούρας) είναι οι διάφορες λοιμώξεις της περιοχής. Αυτές μπορεί να είναι μικροβιακές (Staphylococcus aureus, β-Haemolytic streptococcus, Corynebacterium minutissimum, χλαμύδια, γονόρροια, σύφιλη), μυκητιασικές (Candida albicans), ιογενείς (έρπητας, HPV) και παρασιτικές (ψώρα, οξύουροι κυρίως σε παιδιά). Διάφορες δερματολογικές παθήσεις που εμφανίζονται στην περιπρωκτική χώρα μπορούν να προκαλέσουν κνησμό, όπως η ψωρίαση, ο ομαλός λειχήνας και ο σκληροατροφικός λειχήνας. Κάποιες άλλες αιτίες είναι η ακτινοδερματίτιδα λόγω ακτινοθεραπείας στην περιοχή και η δερματίτιδα οφειλόμενη σε στεροειδή φάρμακα. Συγκεκριμένες τροφές έχουν ενοχοποιηθεί ότι συμβάλλουν στην πρόκληση του πρωκτικού κνησμού: τροφές που περιέχουν καφεΐνη (καφές, τσάι, άλλα ενεργειακά ποτά, σοκολάτα, γλυκά που έχουν γεύση καφέ), το αλκοόλ, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, οι ξηροί καρποί, οι καυτερές τροφές, τα εσπεριδοειδή, τα σταφύλια και η ντομάτα (λόγω της ισταμίνης). Σπάνια κάποια συστηματικά νοσήματα μπορούν να προκαλέσουν κνησμό (φαγούρα) στον πρωκτό. Τα πιο συχνά από αυτά είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, η λευχαιμία, το λέμφωμα, η σιδηροπενική αναιμία, ηπατικές παθήσεις (αποφρακτικός ίκτερος), παθήσεις των νεφρών (νεφρική ανεπάρκεια) και του θυρεοειδούς (υπερθυρεοειδισμός). Τέλος ο πρωκτικός κνησμός μπορεί να παρουσιαστεί ως σύμπτωμα της κατάθλιψης ή άλλων ψυχιατρικών παθήσεων ή διαταραχών της προσωπικότητας.

 

Φαγούρα (κνησμός) στον πρωκτό: Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση της φαγούρας (κνησμού) στον πρωκτό πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένο χειρουργό-πρωκτολόγο καθώς πολλές φορές χρειάζεται εμπειρία και ικανότητα για να βρεθεί κάποιο αίτιο. Εντούτοις σε ένα 25-50% των ασθενών δεν ανευρίσκεται κάποια συνυπάρχουσα παθολογία. Από τα πιο σημαντικά στοιχεία της διαγνωστικής διαδικασίας είναι η λήψη ενός αναλυτικού και ταυτόχρονα στοχευμένου ιστορικού από τον ασθενή. Θα πρέπει ο ασθενής να ερωτηθεί για τις συνήθειες που έχει στην τουαλέτα, τον τρόπο και τα μέσα καθαρισμού μετά την κένωση, την πιθανή χρήση αλοιφών ή άλλων σκευασμάτων τοπικής χρήσης, την πιθανή λήψη φαρμάκων από το στόμα (αντιβιοτικών, στεροειδών κλπ) καθώς και για πιθανές αλλεργίες ή άλλα νοσήματα που μπορεί να έχει. Στη συνέχεια θα πρέπει να επακολουθήσει προσεκτική κλινική εξέταση της περιπρωκτικής χώρας και πρωκτού, η οποία περιλαμβάνει: επισκόπηση της περιπρωκτικής χώρας, δακτυλική εξέταση του πρωκτού και πρωκτοσκόπηση. Επίσης θα πρέπει να αναζητηθούν πιθανές συνυπάρχουσες δερματικές βλάβες σε άλλα σημεία του σώματος. Κάποιες φορές, ειδικά όταν υπάρχει η κλινική υποψία μπορεί να είναι απαραίτητες πιο εξειδικευμένες εξετάσεις όπως καλλιέργεια εξιδρώματος περιπρωκτικής χώρας για αναζήτηση μικροβίων και μυκήτων. Μία άλλη εξέταση που έχει ένδειξη σε κάποιους ασθενείς, ειδικά όταν υπάρχουν ορατές δερματικές βλάβες είναι η βιοψία του περιπρωκτικού δέρματος. Κατά τη διαδικασία αυτή θα πρέπει να γίνει λήψη τεμαχίου που να περιλαμβάνει τη βλάβη, αλλά και ένα τμήμα φυσιολογικού δέρματος για να μπορεί να γίνει σύγκριση μεταξύ του υγιούς και του παθολογικού ιστού.

Κνησμός (φαγούρα) στον πρωκτό: Θεραπεία

Η θεραπεία της φαγούρας του πρωκτού εξαρτάται πάντα από το αίτιο που την προκαλεί. Γενικά πρόκειται για μία δύσκολη διαδικασία, καθώς ο κνησμός του πρωκτού είναι μία χρόνια και υποτροπιάζουσα κατάσταση και πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένο χειρουργό-πρωκτολόγο. Η εμπιστοσύνη μεταξύ ασθενούς και ιατρού, όπως επίσης και η πιστή εφαρμογή των θεραπευτικών οδηγιών είναι σημαντική και αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας της θεραπείας. Η θεραπεία του πρωκτικού κνησμού περιλαμβάνει κάποια γενικά μέτρα όπως που πρέπει να εφαρμόζονται πάντα και ειδικές οδηγίες που δίνονται κατά περίπτωση.

Στα γενικά μέτρα υπάγονται τα εξής:

  • Διακοπή όλων των ουσιών που δρουν ερεθιστικά στην περιοχή του πρωκτού.
  • Συχνό κόψιμο των νυχιών.
  • Πλήρης διακοπή του ξυσίματος της περιπρωκτικής χώρας.
  • Επί εμμονής του κνησμού θα πρέπει να γίνεται εξέταση από ειδικό χειρουργό-πρωκτολόγο.

Ανάλογα με το αίτιο που προκαλεί τον πρωκτικό κνησμό μπορεί να χρειαστούν πιο ειδικές θεραπευτικές επιλογές:

  • Εάν υπάρχει κάποια λοίμωξη της περιοχής ή συστηματική πάθηση, αυτή θεραπεύεται φαρμακευτικά.
  • Εάν το αίτιο είναι κάποια άλλη παθολογική κατάσταση του πρωκτού (π.χ. αιμορροΐδες, ραγάδα, περιεδρικό συρίγγιο, κονδυλώματα), γίνεται θεραπεία με Laser του αντίστοιχου προβλήματος.
  • Εάν ο ασθενής δεν πάσχει από δυσκοιλιότητα, μπορεί να βοηθήσει η λοπεραμίδη.
  • Σε κάποιες δερματολογικές παθήσεις υπάρχει ένδειξη για θεραπεία με κορτιζόνη ήπιας δράσης.
  • Εάν ο κνησμός προκαλείται από κάποια τροφή θα πρέπει να γίνει διακοπή της και σταδιακή επανέναρξη υπό την παρακολούθηση ειδικού για να ανευρεθεί το ποσοτικό όριο που μπορεί να λάβει ο ασθενής έτσι ώστε να μην παρουσιάζει συμπτώματα.
  • Σε περιπτώσεις ιδιοπαθούς πρωκτικού κνησμού (φαγούρας) που είναι επίμονος και ανθεκτικός στη συντηρητική θεραπεία, ο Δρ. Ιωάννης Δοντάς εφαρμόζει τη θεραπεία με διήθηση της περιπρωκτικής χώρας. Πρόκειται για μία θεραπεία ελάχιστα επεμβατική (μη χειρουργική), με μεγάλο ποσοστό επιτυχίας (~90%), η οποία διενεργείται στο ιατρείο. Είναι διαδικασία σύντομη (10min), ασφαλής, ανώδυνη και αναίμακτη.

Επικοινωνία Επικοινωνία