Διαφορές παραλυτικού και αποφρακτικού ειλεού

Ο ειλεός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παθήσεις του πεπτικού συστήματος, και απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση. Πρόκειται για κατάσταση κατά την οποία το έντερο παύει να λειτουργεί φυσιολογικά, με αποτέλεσμα τη διακοπή της κίνησης του εντερικού περιεχομένου. Υπάρχουν δύο διαφορετικές μορφές: ο παραλυτικός ειλεός και ο αποφρακτικός ειλεός. Οι διαφορές τους είναι ουσιαστικές, τόσο στην αιτία όσο και στη βαρύτητα και στον τρόπο αντιμετώπισης. Η κατανόηση αυτών των διαφορών βοηθά τους ασθενείς να αντιληφθούν τη σοβαρότητα της κατάστασης και να αναζητήσουν έγκαιρα ιατρική φροντίδα.

Τι είναι ο παραλυτικός ειλεός;

Ο παραλυτικός ειλεός είναι μία λειτουργική διαταραχή της κινητικότητας του εντέρου. Το έντερο δεν παρουσιάζει μηχανικό εμπόδιο, όμως οι φυσιολογικές περισταλτικές κινήσεις μειώνονται ή σταματούν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη συσσώρευση υγρών και αερίων και τη σταδιακή διάταση της κοιλιάς. Συνήθως εμφανίζεται μετά από χειρουργικές επεμβάσεις στην κοιλιά, επειδή οι επεμβάσεις στο έντερο επηρεάζουν προσωρινά τη λειτουργία του. Άλλοι παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν σε παραλυτικό ειλεό είναι οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές, οι λοιμώξεις, ορισμένα φάρμακα που καταστέλλουν την κινητικότητα και οι σοβαροί τραυματισμοί.

Τα συμπτώματα εξελίσσονται σταδιακά. Ο ασθενής μπορεί να νιώθει βάρος και δυσφορία στην κοιλιά, μείωση των αερίων, ναυτία και μειωμένη κινητικότητα. Ο πόνος είναι συνήθως ήπιος και διάχυτος. Οι εντερικοί ήχοι στην ακρόαση είναι υποτονικοί ή απόντες, στοιχείο που βοηθά τον γιατρό στη διάκριση από τις άλλες μορφές ειλεού.

Τι είναι ο αποφρακτικός ειλεός;

Ο αποφρακτικός ειλεός οφείλεται σε μηχανική απόφραξη του εντέρου. Σε αντίθεση με τον παραλυτικό ειλεό, εδώ υπάρχει ένα πραγματικό, ανατομικό εμπόδιο που αποτρέπει τη φυσιολογική κίνηση του εντερικού περιεχομένου. Τα συχνότερα αίτια περιλαμβάνουν μετεγχειρητικές συμφύσεις, κήλες που έχουν εγκλωβίσει εντερικές έλικες, όγκους του λεπτού ή παχέος εντέρου, εγκολεασμό, συσφίξεις και περισφιγμένη κήλη. Η συσσώρευση υγρών και αερίων πριν από το σημείο απόφραξης αυξάνει την πίεση στο έντερο, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει ισχαιμία, νέκρωση και, σε προχωρημένες περιπτώσεις, διάτρηση του εντέρου.

Τα συμπτώματα του αποφρακτικού ειλεού είναι συνήθως πιο έντονα και εξελίσσονται ταχύτερα. Ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει πόνο που μοιάζει με κολικό, έντονους εμέτους, σημαντική κοιλιακή διάταση και πλήρη διακοπή των κενώσεων και των αερίων. Στην ακρόαση, οι εντερικοί ήχοι αρχικά είναι αυξημένοι λόγω της προσπάθειας του εντέρου να υπερνικήσει το εμπόδιο, αλλά μειώνονται σε προχωρημένα στάδια.

Βασικές διαφορές παραλυτικού και αποφρακτικού ειλεού

Οι διαφορές ανάμεσα στον παραλυτικό και τον αποφρακτικό ειλεό γίνονται πιο ξεκάθαρες όταν εξεταστούν ορισμένα βασικά στοιχεία:

• Αιτιολογία: Ο παραλυτικός ειλεός προκύπτει από διαταραχή της κινητικότητας του εντέρου, χωρίς μηχανικό εμπόδιο. Αντίθετα, ο αποφρακτικός ειλεός οφείλεται σε πραγματικό ανατομικό φραγμό, όπως συμφύσεις, κήλες, συσφίξεις ή όγκους.

• Έναρξη συμπτωμάτων: Στον παραλυτικό ειλεό τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται πιο σταδιακά, ιδίως μετά από χειρουργείο ή σοβαρή νόσηση. Στον αποφρακτικό ειλεό, η επιδείνωση είναι συχνά πιο απότομη και μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα.

• Πόνος: Ο παραλυτικός ειλεός χαρακτηρίζεται από ήπιο, διάχυτο πόνο χωρίς κολικούς. Στον αποφρακτικό, ο πόνος αποκτά μορφή κολικού, με επεισόδια έντονης ενόχλησης που επανέρχονται περιοδικά.

• Εντερικοί ήχοι: Στην πρώτη μορφή ειλεού οι ήχοι είναι μειωμένοι ή απόντες, ενώ στη δεύτερη συνήθως εμφανίζονται πιο έντονοι στην αρχή, λόγω της προσπάθειας του εντέρου να υπερνικήσει το εμπόδιο.

• Απεικονιστικά ευρήματα: Ο παραλυτικός ειλεός δείχνει διάχυτη διάταση χωρίς συγκεκριμένο σημείο διακοπής. Ο αποφρακτικός ειλεός παρουσιάζει καθορισμένο σημείο όπου εντοπίζεται το μηχανικό εμπόδιο.

Συμπτώματα που χρειάζονται άμεση προσοχή

Παρά τις διαφορές τους, και οι δύο μορφές ειλεού μπορεί να εξελιχθούν σε σοβαρή κατάσταση. Επείγουσα ιατρική αξιολόγηση απαιτείται όταν ο ασθενής παρουσιάζει:

• Έντονο ή επιδεινούμενο κοιλιακό πόνο

• Εμέτους που δεν υποχωρούν

• Αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων

• Σημαντική κοιλιακή διάταση

• Πυρετό ή σημεία λοίμωξης

• Αφυδάτωση, ξηροστομία, έντονη κόπωση

• Αίσθημα πίεσης ή τάσης στην κοιλιά

Διαφορές παραλυτικού και αποφρακτικού ειλεού: Διάγνωση

Η διάκριση μεταξύ παραλυτικού και αποφρακτικού ειλεού βασίζεται στην κλινική εξέταση, στον εργαστηριακό έλεγχο και στις απεικονιστικές εξετάσεις. Τα κύρια διαγνωστικά εργαλεία περιλαμβάνουν:

• Κλινική αξιολόγηση: Εξέταση της κοιλιάς, ακρόαση εντερικών ήχων, ψηλάφηση για σημεία ευαισθησίας ή διάτασης.

• Ακτινογραφία κοιλίας: Μπορεί να δείξει διάταση εντέρου και τα επίπεδα υγρού-αέρα (υδραερικά επίπεδα).

• Αξονική τομογραφία: Καθοριστική για τον εντοπισμό μηχανικής απόφραξης και την αναγνώριση επιπλοκών.

• Εργαστηριακές εξετάσεις: Έλεγχος ηλεκτρολυτών, φλεγμονωδών δεικτών και ενδείξεων αφυδάτωσης.

Η απεικόνιση παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαφοροποίηση μεταξύ λειτουργικής και μηχανικής αιτίας και καθοδηγεί την επιλογή της θεραπείας.

Διαφορές παραλυτικού και αποφρακτικού ειλεού: Αντιμετώπιση 

Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από τη μορφή του ειλεού και τη σοβαρότητα της κατάστασης. Για τον παραλυτικό ειλεό, η θεραπεία στοχεύει στην αποκατάσταση της κινητικότητας του εντέρου. Περιλαμβάνει ενδοφλέβια ενυδάτωση, ηλεκτρολύτες, περιορισμό φαρμάκων που μειώνουν την κινητικότητα και σωματική κινητοποίηση του ασθενούς. 

Για τον αποφρακτικό ειλεό, η θεραπεία αποσκοπεί στην άρση του μηχανικού εμποδίου. Ανάλογα με το αίτιο, μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική επέμβαση για λύση συμφύσεων, αποκατάσταση κήλης, αφαίρεση όγκου ή αντιμετώπιση εγκολεασμού. Σε περισφιγμένες κήλες ή σημεία ισχαιμίας, η επέμβαση είναι επείγουσα.

Ο παραλυτικός και ο αποφρακτικός ειλεός αποτελούν δύο διαφορετικές κλινικές καταστάσεις με κοινά σημεία αλλά εντελώς διαφορετική αιτιολογία και θεραπευτική προσέγγιση. Ο παραλυτικός ειλεός είναι αποτέλεσμα λειτουργικής διαταραχής, ενώ ο αποφρακτικός ειλεός είναι καθαρή μηχανική απόφραξη του εντέρου. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή διαφοροποίηση των δύο μορφών είναι καθοριστικές για την πρόληψη επιπλοκών και την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας. Η ενημέρωση του ασθενούς και η άμεση επικοινωνία με ιατρό όταν εμφανιστούν συμπτώματα αποτελούν βασικά βήματα για την ασφαλή αντιμετώπιση του ειλεού.

Ο Γενικός Χειρουργός – Στρατιωτικός Ιατρός Δρ. Ιωάννης Δοντάς διαθέτει πολυετή εμπειρία στην αντιμετώπιση των παθήσεων της κοιλίας. Διευθύνει την Κλινική Laser Surgery, στην οποία μπορείτε να πραγματοποιήσετε πολλές απαραίτητες εξετάσεις. Εάν επιθυμείτε να μάθετε περισσότερα για τον παραλυτικό και τον αποφρακτικό ειλεό, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί του.